{
  "schemaVersion": 1,
  "publicationVersion": "7.0.0",
  "modifiedDate": "2026-08-01",
  "meta": {
    "title": "از شعر تا داده",
    "subtitle": "اطلس تعاملی تحلیل داده‌های شعر فارسی",
    "creator": "حسین کریمی",
    "linkedin": "https://www.linkedin.com/in/hossein-karimi-8a452153/",
    "source": null,
    "generatedFrom": "یازده مطالعهٔ داده‌محور دربارهٔ پرسش‌های عمومی، مضامین، استعاره، پیوند متنی، تشخیص سده، سبک‌سنجی، قالب‌ها، جغرافیای ادبی، چرخهٔ واژگان، سنجش انتساب و زیبایی‌شناسی محاسباتی",
    "siteUrl": "https://frompoetrytodata.vercel.app",
    "buildDate": "2026-08-01",
    "language": "fa-IR",
    "license": "See ATTRIBUTIONS.md and LICENSE"
  },
  "corpus": {
    "texts": 54524,
    "poets": 67,
    "books": 484,
    "couplets": 699999,
    "words": 9725652,
    "centuries": 13
  },
  "research": [
    {
      "id": "topics",
      "title": "تحول مضامین شعر فارسی در سده‌های سوم تا پانزدهم",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/topics/",
      "answer": "ترکیب موضوعی مشاهده‌شده در پیکره در طول سده‌های منتسب تغییر می‌کند؛ اندازهٔ اثر و آزمون جایگشتی در صفحهٔ شواهد از دادهٔ مرجع ساخته می‌شوند.",
      "keywords": [
        "تحلیل مضمون شعر فارسی",
        "مدل موضوعی فارسی",
        "تاریخ ادبیات فارسی",
        "داده‌کاوی شعر"
      ]
    },
    {
      "id": "metaphors",
      "title": "تولد، خاموشی و دگرگونی استعاره‌ها در شعر فارسی",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/metaphors/",
      "answer": "هیچ‌یک از خانواده‌های استعاری بررسی‌شده کاملاً ناپدید نمی‌شوند؛ الگوی غالب، خاموشی موقت، بازگشت و جابه‌جایی میدان معنایی است. تراکم کلی تصاویر میان دوره‌های تاریخی تفاوت معنادار دارد.",
      "keywords": [
        "استعاره در شعر فارسی",
        "تحول معنایی واژه‌ها",
        "آینه در شعر فارسی",
        "شبکه هم‌رخدادی"
      ]
    },
    {
      "id": "intertextuality",
      "title": "نقشه پیوندهای متنی و شباهت شاعران فارسی",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/intertextuality/",
      "answer": "شباهت عبارتی، واژگانی و موضوعی با افزایش فاصله زمانی شاعران کاهش می‌یابد؛ اما هر پیوند فقط قرابت محاسباتی است و به‌تنهایی تأثیر تاریخی مستقیم را اثبات نمی‌کند.",
      "keywords": [
        "بینامتنیت شعر فارسی",
        "تأثیر شاعران بر یکدیگر",
        "شبکه شاعران فارسی",
        "شباهت متنی"
      ]
    },
    {
      "id": "century-ai",
      "title": "آیا هوش مصنوعی می‌تواند سده یک شعر فارسی را تشخیص دهد؟",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/century-ai/",
      "answer": "هوش مصنوعی می‌تواند نشانه‌های زمانی را در زبان شعر بیابد، اما دقت ظاهراً بالا در تقسیم تصادفی ممکن است حاصل شناخت شاعر یا کتاب باشد. ارزیابی معتبر باید شاعر آزمون را کاملاً از آموزش حذف کند.",
      "keywords": [
        "تشخیص سده شعر",
        "هوش مصنوعی و شعر فارسی",
        "تاریخ‌گذاری متن فارسی",
        "یادگیری ماشین ادبیات"
      ]
    },
    {
      "id": "stylometry",
      "title": "اثر انگشت سبکی شاعران و کشف شعرهای نامتعارف",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/stylometry/",
      "answer": "مدل نویسه‌ای در آزمون متوازن از خط مبنا بهتر عمل می‌کند؛ مقدارهای دقیق و تعریف نمونه از دادهٔ پژوهش در صفحهٔ شواهد نمایش داده می‌شوند.",
      "keywords": [
        "سبک‌سنجی شعر فارسی",
        "تشخیص شاعر با هوش مصنوعی",
        "اثر انگشت نویسنده",
        "کشف انتساب مشکوک"
      ]
    },
    {
      "id": "forms",
      "title": "مقایسه تکامل غزل، قصیده، رباعی و مثنوی",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/forms/",
      "answer": "قالب‌های بررسی‌شده در طول، ساختار و الگوی معنایی تفاوت دارند؛ اندازهٔ اثر دقیق و دامنهٔ نمونه از artifact پژوهش به صفحهٔ شواهد می‌آید.",
      "keywords": [
        "تفاوت غزل و قصیده",
        "مقایسه رباعی و مثنوی",
        "قالب‌های شعر فارسی",
        "تحلیل ساختار شعر",
        "هوش مصنوعی و قالب شعر"
      ]
    },
    {
      "id": "geography",
      "title": "جغرافیای تخیل و مهاجرت شعر فارسی",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/geography/",
      "answer": "بخشی از شاعران پیکره در تعریف عملیاتی پژوهش جابه‌جا محسوب می‌شوند و نرخ مشاهده‌شده میان دوره‌ها تفاوت دارد؛ عددها و آزمون‌ها مستقیماً از artifact جغرافیا نمایش داده می‌شوند.",
      "keywords": [
        "جغرافیای شعر فارسی",
        "مهاجرت شاعران فارسی",
        "مسیر سفر شاعران",
        "کانون‌های شعر فارسی",
        "جغرافیای ادبی"
      ]
    },
    {
      "id": "lexical-life",
      "title": "نیمه‌عمر واژگان در شعر فارسی",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/lexical-life/",
      "answer": "چرخهٔ واژه‌ها بیشتر تغییر شدت و نقش است تا تولد و مرگ مطلق؛ میانه، نمونهٔ مشاهده‌شده و موارد سانسور راست از artifact پژوهش محاسبه و نمایش داده می‌شوند.",
      "keywords": [
        "نیمه عمر واژگان",
        "تحول واژگان شعر فارسی",
        "تاریخ واژه در فارسی",
        "واژه‌های رو به افول",
        "واژه‌های نوظهور"
      ]
    },
    {
      "id": "attribution",
      "title": "سنجش انتساب شعر با شواهد زبانی، فکری و تاریخی",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/attribution/",
      "answer": "پیکرهٔ فعلی برای پالایش، کشف هم‌پوشانی مجموعه‌ها و اولویت‌بندی بازبینی مفید است، اما بدون تاریخ و تبار نسخه‌ها نمی‌تواند حکم قطعی اصالت بدهد؛ شمار هشدارها از artifact ممیزی نمایش داده می‌شود.",
      "keywords": [
        "انتساب شعر فارسی",
        "اصالت رباعیات خیام",
        "اشعار منتسب حافظ",
        "نسخه‌شناسی دیجیتال",
        "سبک‌سنجی شعر"
      ]
    },
    {
      "id": "public-questions",
      "title": "ده پرسش جذاب از هزار سال شعر فارسی",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/public-questions/",
      "answer": "در این پیکره برخی تقابل‌های واژگانی مانند دل/عقل، غم/شادی و من/ما توزیع نابرابر دارند؛ نسبت‌های دقیق از دادهٔ مرجع هر پرسش نمایش داده می‌شوند.",
      "keywords": [
        "پرسش‌های جذاب شعر فارسی",
        "دل یا عقل در شعر",
        "غم و شادی در شعر فارسی",
        "رنگ‌ها در شعر فارسی",
        "پرندگان شعر فارسی"
      ]
    },
    {
      "id": "computational-aesthetics",
      "title": "زیبایی‌شناسی محاسباتی شعر فارسی",
      "url": "https://frompoetrytodata.vercel.app/research/computational-aesthetics/",
      "answer": "این مدل می‌تواند بیت‌های پُرتراکم را برای خوانش نزدیک اولویت‌بندی کند، اما امتیاز آن داوری انسانی یا حقیقت قطعی دربارهٔ زیبایی و ارزش ادبی نیست.",
      "keywords": [
        "زیبایی‌شناسی محاسباتی",
        "بهترین ابیات شاعران",
        "هوش مصنوعی و شعر فارسی",
        "GPT-5.6-sol",
        "تحلیل زیبایی شعر"
      ]
    }
  ],
  "keyResults": {
    "topics": {
      "rSquared": 0.376,
      "permutationP": 0.002,
      "modelTopics": 11,
      "trainingTexts": 13166,
      "balancedPerPoet": 250
    },
    "metaphors": {
      "poemMetaphorPairs": 96533,
      "absoluteR2": 0.095,
      "absoluteP": 0.007,
      "relativeCompositionP": 0.568
    },
    "intertext": {
      "rareFiveGrams": 641,
      "wordBudgetPerPoet": 30000,
      "stability": 0.6883
    },
    "centuryModel": {
      "baselines": {
        "uniform": 0.0769,
        "majority": 0.2547
      },
      "benchmark": {
        "meanRecall": 0.623,
        "medianRecall": 0.55,
        "minRecall": 0.32,
        "maxRecall": 0.89,
        "validation": "تقسیم ۸۵/۱۵ در پژوهش مقایسه‌ای؛ نه حذف کامل شاعر"
      }
    },
    "stylometry": {
      "n_texts": 54524,
      "n_poets": 67,
      "n_centuries": 13,
      "median_words": 114,
      "short_under_10": 47,
      "duplicate_texts": 222,
      "primary_n": 51091,
      "eligible_poets": 49,
      "classification_n": 5880,
      "accuracy": 0.6666666666666666,
      "macro_f1": 0.6672385291742251,
      "majority": 0.02040816326530612,
      "classifier_perm_p": 0.004975124378109453,
      "pca_var1": 0.3635626408221349,
      "pca_var2": 0.08725671686811742,
      "silhouette_century": -0.22093454720469047,
      "silhouette_perm_p": 0.2871287128712871,
      "rho_length": -0.2577194890499313,
      "p_length": 0,
      "minor_book_odds": 2.697889068952899,
      "minor_book_fisher_p": 0.000014632532627866166,
      "minor_rate": 2.7339642481598316,
      "major_rate": 1.0311128839250099
    },
    "forms": {
      "title": "مقایسه تکامل غزل، قصیده، رباعی و مثنوی",
      "subtitle": "مطالعه ساختاری، معنایی و تاریخی بر پیکره اطلس دیجیتال شعر فارسی",
      "corpus": {
        "labeledTexts": 36107,
        "shareOfCorpus": 66.2,
        "allTexts": 54524,
        "poets": 67,
        "centuryFrom": 3,
        "centuryTo": 15
      },
      "formats": [
        {
          "id": "ghazal",
          "name": "غزل",
          "texts": 25886,
          "poets": 37,
          "centuries": 10,
          "medianWords": 125,
          "medianCouplets": 8,
          "recall": 76.3,
          "role": "رابطه را فشرده می‌کند",
          "description": "عشق و جدایی، باده، اول‌شخص و گفت‌وگوی صمیمی در غزل برجسته‌تر است.",
          "color": "#9f2f38"
        },
        {
          "id": "qasida",
          "name": "قصیده",
          "texts": 2757,
          "poets": 30,
          "centuries": 11,
          "medianWords": 376,
          "medianCouplets": 28.8,
          "recall": 79.5,
          "role": "جهان را گسترش می‌دهد",
          "description": "طبیعت، حکمت، قدرت و دربار، خطاب مستقیم و نگاه به جهان بیرونی در قصیده پررنگ‌تر است.",
          "color": "#315ba8"
        },
        {
          "id": "rubai",
          "name": "رباعی",
          "texts": 6759,
          "poets": 39,
          "centuries": 13,
          "medianWords": 28,
          "medianCouplets": 2,
          "recall": 90.5,
          "role": "معنا را کوتاه و ناگهانی جمع می‌کند",
          "description": "فشردگی شدید، الگوی قافیه پایدار و ضربه معنایی پایان، رباعی را از سه قالب دیگر جدا می‌کند.",
          "color": "#b9862d"
        },
        {
          "id": "masnavi",
          "name": "مثنوی",
          "texts": 705,
          "poets": 12,
          "centuries": 6,
          "medianWords": 192,
          "medianCouplets": 16.4,
          "recall": 30.3,
          "role": "زمان و روایت می‌سازد",
          "description": "کنش، روایت، سوم‌شخص و قافیه مستقل هر بیت، امضای اصلی مثنوی در این تحلیل است.",
          "color": "#0f766e"
        }
      ],
      "structuralEffects": [
        {
          "feature": "طول متن",
          "effect": 0.804
        },
        {
          "feature": "الگوی جفت‌شدن قافیه",
          "effect": 0.786
        },
        {
          "feature": "تنوع واژگانی گیرو",
          "effect": 0.772
        },
        {
          "feature": "تعداد بیت",
          "effect": 0.698
        },
        {
          "feature": "یک‌قافیه‌بودن",
          "effect": 0.541
        }
      ],
      "semantic": {
        "pseudoF": 20.77,
        "rSquared": 0.375,
        "p": 0.001
      },
      "classifier": {
        "model": "TF–IDF نویسه‌ای و ماشین بردار پشتیبان خطی",
        "evaluation": "GroupKFold با حذف کامل شاعر آزمون",
        "balancedTexts": 1384,
        "accuracy": 69.1,
        "macroF1": 66.9
      },
      "masnaviSensitivity": {
        "precision": 96,
        "recall": 58.2,
        "likelyUnlabeled": 5856
      },
      "summary": "قصیده جهان را گسترش می‌دهد، غزل رابطه را فشرده می‌کند، رباعی معنا را در نقطه‌ای کوتاه جمع می‌کند و مثنوی زمان و روایت می‌سازد.",
      "limitations": [
        "برچسب قالب از عنوان کتاب یا بخش منبع آمده و برای همه متن‌های پیکره موجود نیست.",
        "روندهای تاریخی، بازنمایی همین پیکره‌اند و جای تاریخ کامل ادبیات فارسی را نمی‌گیرند.",
        "سده به دوره زندگی شاعر اشاره دارد، نه تاریخ دقیق سرایش هر متن.",
        "نتیجه اصلی مثنوی فقط بر ۷۰۵ متن با برچسب صریح است؛ قاعده ساختاری صرفاً به‌عنوان تحلیل حساسیت گزارش می‌شود."
      ]
    },
    "geography": {
      "meta": {
        "id": "geography",
        "number": 7,
        "title": "جغرافیای تخیل و مهاجرت شعر فارسی",
        "subtitle": "خاستگاه‌ها، کانون‌های فعالیت و مسیرهای جابه‌جایی ۶۷ شاعر از سده سوم تا پانزدهم هجری",
        "scopeNote": "مختصات و مسیرها برای تحلیل کلان تقریبی‌اند و بازسازی دقیق سفرهای تاریخی نیستند."
      },
      "corpus": {
        "poets": 67,
        "poems": 54524,
        "words": 9725652,
        "originCountries": 12,
        "centerCountries": 8,
        "originCities": 46,
        "centerCities": 29
      },
      "mobility": {
        "mobilePoets": 24,
        "mobileRate": 0.3582089552238806,
        "medianDirectKm": 52.79001402649982,
        "medianRouteKm": 408.2877945138739,
        "maxRoutePoet": "اقبال لاهوری",
        "maxRouteKm": 12802.820821270745
      },
      "periods": [
        {
          "period": "آغازین (۳–۶)",
          "poets": 22,
          "mobile": 7,
          "mobileRate": 0.3181818181818182,
          "medianDirectKm": 0,
          "medianRouteKm": 115.08623345517414,
          "meanRouteKm": 854.5982376936507
        },
        {
          "period": "میانی (۷–۱۰)",
          "poets": 19,
          "mobile": 10,
          "mobileRate": 0.5263157894736842,
          "medianDirectKm": 440.3264520162285,
          "medianRouteKm": 1444.8483525085871,
          "meanRouteKm": 1772.5745023350441
        },
        {
          "period": "متأخر کلاسیک (۱۱–۱۳)",
          "poets": 7,
          "mobile": 4,
          "mobileRate": 0.5714285714285714,
          "medianDirectKm": 687.3620609147168,
          "medianRouteKm": 1114.2209772603642,
          "meanRouteKm": 1704.704253439212
        },
        {
          "period": "معاصر (۱۴–۱۵)",
          "poets": 19,
          "mobile": 3,
          "mobileRate": 0.15789473684210525,
          "medianDirectKm": 0,
          "medianRouteKm": 79.73906436909948,
          "meanRouteKm": 1480.2037663306214
        }
      ],
      "regions": [
        {
          "name": "خراسان و افغانستان",
          "poets": 18,
          "poems": 11880,
          "words": 3060607,
          "medianRouteKm": 136.84683612343156,
          "mobileRate": 0.2222222222222222
        },
        {
          "name": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "poets": 24,
          "poems": 17439,
          "words": 2725767,
          "medianRouteKm": 54.13265824532401,
          "mobileRate": 0.3333333333333333
        },
        {
          "name": "قفقاز و آذربایجان",
          "poets": 9,
          "poems": 5016,
          "words": 1165443,
          "medianRouteKm": 1051.166290832842,
          "mobileRate": 0.2222222222222222
        },
        {
          "name": "آناتولی، شام و عراق عرب",
          "poets": 3,
          "poems": 7010,
          "words": 1039986,
          "medianRouteKm": 3425.716376734435,
          "mobileRate": 1
        },
        {
          "name": "شبه‌قاره هند",
          "poets": 6,
          "poems": 5593,
          "words": 909277,
          "medianRouteKm": 1027.4837164995208,
          "mobileRate": 0.5
        },
        {
          "name": "فارس، کرمان و جنوب ایران",
          "poets": 6,
          "poems": 7047,
          "words": 810768,
          "medianRouteKm": 2287.1000065117373,
          "mobileRate": 0.5
        },
        {
          "name": "ماوراءالنهر و آسیای مرکزی",
          "poets": 1,
          "poems": 539,
          "words": 13804,
          "medianRouteKm": 275.09311890910664,
          "mobileRate": 1
        }
      ],
      "centers": [
        {
          "city": "نیشابور",
          "lat": 36.21,
          "lon": 58.8,
          "region": "خراسان و افغانستان",
          "poets": 2,
          "poems": 5339,
          "words": 1425473
        },
        {
          "city": "اصفهان",
          "lat": 32.65,
          "lon": 51.67,
          "region": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "poets": 4,
          "poems": 10526,
          "words": 1360223
        },
        {
          "city": "تهران",
          "lat": 35.69,
          "lon": 51.39,
          "region": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "poets": 13,
          "poems": 3844,
          "words": 1008717
        },
        {
          "city": "قونیه",
          "lat": 37.87,
          "lon": 32.49,
          "region": "آناتولی، شام و عراق عرب",
          "poets": 2,
          "poems": 6821,
          "words": 999991
        },
        {
          "city": "دهلی",
          "lat": 28.61,
          "lon": 77.21,
          "region": "شبه‌قاره هند",
          "poets": 2,
          "poems": 3652,
          "words": 579532
        },
        {
          "city": "توس",
          "lat": 36.49,
          "lon": 59.52,
          "region": "خراسان و افغانستان",
          "poets": 1,
          "poems": 616,
          "words": 568515
        },
        {
          "city": "غزنی",
          "lat": 33.55,
          "lon": 68.42,
          "region": "خراسان و افغانستان",
          "poets": 4,
          "poems": 2229,
          "words": 518753
        },
        {
          "city": "شیراز",
          "lat": 29.59,
          "lon": 52.58,
          "region": "فارس، کرمان و جنوب ایران",
          "poets": 4,
          "poems": 3695,
          "words": 470600
        },
        {
          "city": "گنجه",
          "lat": 40.68,
          "lon": 46.36,
          "region": "قفقاز و آذربایجان",
          "poets": 2,
          "poems": 569,
          "words": 329945
        },
        {
          "city": "لاهور",
          "lat": 31.52,
          "lon": 74.36,
          "region": "شبه‌قاره هند",
          "poets": 4,
          "poems": 1941,
          "words": 329745
        },
        {
          "city": "کاشان",
          "lat": 33.99,
          "lon": 51.41,
          "region": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "poets": 3,
          "poems": 2190,
          "words": 308244
        },
        {
          "city": "تبریز",
          "lat": 38.08,
          "lon": 46.29,
          "region": "قفقاز و آذربایجان",
          "poets": 3,
          "poems": 1188,
          "words": 249743
        }
      ],
      "flows": [
        {
          "origin": "آناتولی، شام و عراق عرب",
          "center": "فارس، کرمان و جنوب ایران",
          "poets": 1
        },
        {
          "origin": "آناتولی، شام و عراق عرب",
          "center": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "poets": 2
        },
        {
          "origin": "خراسان و افغانستان",
          "center": "آناتولی، شام و عراق عرب",
          "poets": 1
        },
        {
          "origin": "خراسان و افغانستان",
          "center": "شبه‌قاره هند",
          "poets": 1
        },
        {
          "origin": "خراسان و افغانستان",
          "center": "قفقاز و آذربایجان",
          "poets": 1
        },
        {
          "origin": "خراسان و افغانستان",
          "center": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "poets": 2
        },
        {
          "origin": "فارس، کرمان و جنوب ایران",
          "center": "شبه‌قاره هند",
          "poets": 1
        },
        {
          "origin": "فارس، کرمان و جنوب ایران",
          "center": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "poets": 1
        },
        {
          "origin": "قفقاز و آذربایجان",
          "center": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "poets": 2
        },
        {
          "origin": "ماوراءالنهر و آسیای مرکزی",
          "center": "آناتولی، شام و عراق عرب",
          "poets": 1
        },
        {
          "origin": "ماوراءالنهر و آسیای مرکزی",
          "center": "خراسان و افغانستان",
          "poets": 1
        },
        {
          "origin": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "center": "آناتولی، شام و عراق عرب",
          "poets": 1
        },
        {
          "origin": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "center": "خراسان و افغانستان",
          "poets": 2
        },
        {
          "origin": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "center": "فارس، کرمان و جنوب ایران",
          "poets": 1
        },
        {
          "origin": "مرکز، شمال و غرب ایران",
          "center": "قفقاز و آذربایجان",
          "poets": 1
        }
      ],
      "topMigrations": [
        {
          "name": "اقبال لاهوری",
          "century": 14,
          "route": "سیالکوت ← لاهور ← کمبریج ← مونیخ ← لاهور",
          "routeKm": 12802.820821270745
        },
        {
          "name": "خلیل‌الله خلیلی",
          "century": 14,
          "route": "کابل ← اسلام‌آباد ← واشینگتن",
          "routeKm": 11741.576503066544
        },
        {
          "name": "ناصرخسرو",
          "century": 5,
          "route": "قبادیان ← قاهره ← یمگان",
          "routeKm": 7210.228481328404
        },
        {
          "name": "عراقی",
          "century": 7,
          "route": "همدان ← مولتان ← قونیه ← دمشق",
          "routeKm": 6476.678509181501
        },
        {
          "name": "صائب تبریزی",
          "century": 11,
          "route": "تبریز ← اصفهان ← کابل ← آگرا ← اصفهان",
          "routeKm": 6188.384975066219
        },
        {
          "name": "خاقانی",
          "century": 6,
          "route": "شماخی ← مکه ← تبریز",
          "routeKm": 4245.245630447098
        }
      ],
      "tests": {
        "periodMobilityKruskal": {
          "H": 10.98314250689606,
          "p": 0.01181738053429131
        },
        "periodMobilityChiSquare": {
          "chi2": 49.562101275917065,
          "p": 0.00008788962054716798,
          "dof": 18
        },
        "regionalStyle": {
          "F": 0.8170226490810568,
          "rSquared": 0.0755311951898765,
          "p": 0.622
        },
        "partialGeoStyle": {
          "r": -0.04298073475640006,
          "p": 0.468
        },
        "mobilityNovelty": {
          "rho": -0.09077236975690359,
          "p": 0.742
        }
      },
      "intertextGeography": {
        "edges": 20,
        "crossRegionShare": 1,
        "meanDistanceKm": 1466.5195489998482,
        "crossRegionPermutationP": 0.05,
        "distancePermutationP": 0.42,
        "interpretation": "در این فهرست ۲۰ یالی همه پیوندها میان‌منطقه‌ای‌اند، اما فاصله جغرافیایی قدرت شبکه را به‌طور معنادار توضیح نمی‌دهد."
      },
      "caveats": [
        "کانون فعالیت لزوماً محل تولد یا درگذشت شاعر نیست.",
        "منطقه‌های فرهنگی‌ـ‌تاریخی با مرزهای سیاسی امروز یکسان نیستند.",
        "مختصات و مسیرها تقریبی‌اند و برای تحلیل کلان ساخته شده‌اند.",
        "تفاوت سبک منطقه‌ای در این نمونه معنادار نشد؛ نبود شواهد معنادار، به معنی یکسان‌بودن همه سنت‌های محلی نیست.",
        "پوشش شاعران و متن‌ها میان سده‌ها و منطقه‌ها برابر نیست."
      ]
    },
    "lexicalLife": {
      "meta": {
        "id": "lexical-life",
        "number": 8,
        "title": "نیمه‌عمر واژگان در شعر فارسی",
        "subtitle": "تولد، اوج، افول، ماندگاری و بازگشت واژه‌ها از سده سوم تا پانزدهم هجری",
        "coreAnswer": "واژگان شعر فارسی چرخه عمر دارند، اما این چرخه بیشتر تغییر شدت و نقش است تا تولد و مرگ مطلق."
      },
      "corpus": {
        "texts": 54524,
        "poets": 67,
        "tokens": 9283764,
        "wordForms": 167991,
        "lifecycleWords": 7935,
        "centuries": "۳ تا ۱۵ هجری"
      },
      "halfLife": {
        "observedWords": 6553,
        "medianCenturies": 1.36,
        "q1Centuries": 0.9,
        "q3Centuries": 1.98,
        "censoredWords": 1382,
        "censoredShare": 0.174
      },
      "categories": [
        {
          "name": "پایدار",
          "count": 2793,
          "share": 0.352,
          "medianSpan": 12,
          "medianHalfLife": 1.74
        },
        {
          "name": "روبه‌افول",
          "count": 2258,
          "share": 0.285,
          "medianSpan": 11,
          "medianHalfLife": 1.38
        },
        {
          "name": "دوره‌ای/میانه",
          "count": 1467,
          "share": 0.185,
          "medianSpan": 10,
          "medianHalfLife": 1.11
        },
        {
          "name": "احیاشده",
          "count": 1054,
          "share": 0.133,
          "medianSpan": 13,
          "medianHalfLife": 1.26
        },
        {
          "name": "کوتاه‌عمر",
          "count": 325,
          "share": 0.041,
          "medianSpan": 3,
          "medianHalfLife": 0.92
        },
        {
          "name": "نوظهور",
          "count": 38,
          "share": 0.005,
          "medianSpan": 3,
          "medianHalfLife": 0.78
        }
      ],
      "examples": {
        "stable": [
          {
            "word": "دل",
            "frequency": 63279,
            "poets": 67,
            "peak": 15,
            "earlyRate": 54.1,
            "lateRate": 88.2,
            "trendRho": 0.67,
            "halfLife": null
          },
          {
            "word": "جان",
            "frequency": 37109,
            "poets": 67,
            "peak": 15,
            "halfLife": null
          },
          {
            "word": "عشق",
            "frequency": 23234,
            "poets": 67,
            "peak": 15,
            "halfLife": null
          },
          {
            "word": "جهان",
            "frequency": 22303,
            "poets": 67,
            "peak": 3,
            "halfLife": 5.79
          },
          {
            "word": "خاک",
            "frequency": 15567,
            "poets": 67,
            "peak": 15,
            "halfLife": null
          },
          {
            "word": "آب",
            "frequency": 20703,
            "poets": 67,
            "peak": 7,
            "halfLife": null
          }
        ],
        "declining": [
          {
            "word": "درم",
            "frequency": 1252,
            "peak": 3,
            "lastActive": 15,
            "halfLife": 1.66,
            "earlyRate": 4.14,
            "lateRate": 0.7,
            "significant": true
          },
          {
            "word": "دینار",
            "frequency": 800,
            "peak": 3,
            "lastActive": 8,
            "halfLife": 2.21,
            "significant": true
          },
          {
            "word": "خاقان",
            "frequency": 643,
            "peak": 4,
            "lastActive": 12,
            "halfLife": 1.45
          },
          {
            "word": "سپه",
            "frequency": 1299,
            "peak": 4,
            "lastActive": 10,
            "halfLife": 1.4
          },
          {
            "word": "سپهدار",
            "frequency": 465,
            "peak": 4,
            "lastActive": 6,
            "halfLife": 1.41
          },
          {
            "word": "نبید",
            "frequency": 128,
            "peak": 4,
            "lastActive": 5,
            "halfLife": 0.84
          }
        ],
        "late": [
          {
            "word": "آزادی",
            "frequency": 686,
            "poets": 52,
            "birth": 14,
            "peak": 15,
            "earlyRate": 0.26,
            "lateRate": 5.32,
            "trendRho": 0.85
          },
          {
            "word": "خیابان",
            "frequency": 116,
            "poets": 13,
            "birth": 13,
            "peak": 15
          },
          {
            "word": "سکوت",
            "frequency": 291,
            "poets": 33,
            "birth": 13,
            "peak": 15
          },
          {
            "word": "جنگل",
            "frequency": 127,
            "poets": 16,
            "birth": 13,
            "peak": 14
          },
          {
            "word": "خاطره",
            "frequency": 86,
            "poets": 18,
            "birth": 13,
            "peak": 15
          },
          {
            "word": "غروب",
            "frequency": 133,
            "poets": 24,
            "birth": 13,
            "peak": 14
          }
        ],
        "revived": [
          {
            "word": "ملت",
            "frequency": 506,
            "lateToMiddleRatio": 3.7
          },
          {
            "word": "ریشه",
            "frequency": 736,
            "lateToMiddleRatio": 1.8
          },
          {
            "word": "پنجره",
            "frequency": 216,
            "lateToMiddleRatio": 32.4
          },
          {
            "word": "ستاره",
            "frequency": 1430,
            "lateToMiddleRatio": 3.1
          },
          {
            "word": "تنهایی",
            "frequency": 491,
            "lateToMiddleRatio": 3.6
          },
          {
            "word": "خاموش",
            "frequency": 1332,
            "lateToMiddleRatio": 2.3
          }
        ]
      },
      "tests": {
        "adjacentCenturyCosineDistance": 0.087,
        "orderingPermutations": 1999,
        "orderingP": 0.001,
        "historicalPeriodRSquared": 0.138,
        "historicalPeriodP": 0.001,
        "frequencyHalfLifeRho": 0.327,
        "frequencyHalfLifeP": 0.001,
        "turnoverVolumeRho": -0.636,
        "turnoverVolumeP": 0.026,
        "significantIncreasingWords": 100,
        "significantDecreasingWords": 86,
        "trendFdr": 0.05
      },
      "method": {
        "unit": "شاعر در سده",
        "rate": "فراوانی هر واژه برای هر شاعر در ۱۰هزار واژه و سپس میانگین برابر شاعران در هر سده",
        "halfLifeDefinition": "زمان پس از اوج تا رسیدن فراوانی هموارشده به نصف مقدار اوج",
        "activityThreshold": "بزرگ‌تر از ۰٫۵ رخداد در ۱۰هزار واژه یا ۱۰٪ اوج",
        "rightCensoring": "واژه‌هایی که تا سده پانزدهم به نصف اوج نرسیده‌اند، سانسور راست محسوب شده‌اند."
      },
      "caveats": [
        "سده شاعر جای تاریخ دقیق سرایش شعر را گرفته است.",
        "تعداد شاعر، قالب و حجم متن در همه سده‌ها برابر نیست.",
        "ریشه‌یابی و یکسان‌سازی صرفی انجام نشده و هر صورت نوشتاری جداگانه سنجیده شده است.",
        "چندمعنایی واژه و تغییر معنای تاریخی در فراوانی یک صورت ادغام می‌شود.",
        "پایان سده پانزدهم باعث سانسور راست واژه‌های همچنان فعال می‌شود.",
        "واژه با مفهوم یکی نیست؛ افول یک صورت لزوماً به معنی ناپدیدشدن مفهوم نیست."
      ]
    },
    "attribution": {
      "title": "آزمایشگاه انتساب و اصالت‌سنجی",
      "status": "تحلیل اکتشافی مبتنی بر پیکره؛ نه سامانهٔ صدور حکم قطعی",
      "generatedFrom": {
        "rows": 54524,
        "poets": 67,
        "books": 484,
        "centuries": 13,
        "columns": [
          "شاعر",
          "سده",
          "کتاب",
          "عنوان",
          "متن"
        ]
      },
      "qualityAlerts": [
        {
          "level": "critical",
          "title": "نثرِ مخلوط با شعر در پروندهٔ خیام",
          "value": 3,
          "detail": "سه متن بلند توضیحی باید پیش از سبک‌سنجی و انتساب حذف شوند.",
          "items": [
            "مقدمه",
            "خیام فیلسوف",
            "خیام شاعر"
          ]
        },
        {
          "level": "warning",
          "title": "متن‌های تکراری در کل پیکره",
          "value": 101,
          "detail": "2 ردیف کاملاً یکسان و 101 تکرار اضافیِ متن نرمال‌شده دیده شد.",
          "items": []
        },
        {
          "level": "warning",
          "title": "واحدهای بسیار کوتاه",
          "value": 12,
          "detail": "رکوردهای هشت‌واژه‌ای یا کوتاه‌تر برای مدل مستقل انتساب دادهٔ کافی ندارند.",
          "items": [
            "رودکی — شمارهٔ ۶۰",
            "رودکی — پاره ۱۴",
            "رودکی — پاره ۲۹",
            "کسایی — شمارهٔ  ۴۵",
            "مهستی گنجوی — رباعی شمارۀ ۱۶۶"
          ]
        }
      ],
      "principles": [
        {
          "id": "lexicon",
          "title": "واژگان و ترکیب",
          "plain": "آیا واژه‌ها، ترکیب‌ها و عادت‌های زبانی متن با آثار مطمئن شاعر هم‌خوان است؟",
          "detail": "فراوانی واژه‌های کارکردی، نویسه‌نگاشت، عبارت‌های نادر، هم‌آیی‌ها و الگوی قافیه با مجموعهٔ مرجع مقایسه می‌شود."
        },
        {
          "id": "ideas",
          "title": "جهان فکری و مفاهیم",
          "plain": "آیا شیوهٔ پرسش‌گری، استدلال و تصویرسازی متن به جهان فکری شاعر نزدیک است؟",
          "detail": "مضامین، نسبت مفاهیم، الگوی استدلال و نزدیکی به آثار علمی یا نثر مسلم‌الانتساب بررسی می‌شود؛ تفاوت ژانر باید جدا کنترل شود."
        },
        {
          "id": "style",
          "title": "سبک و ساختار",
          "plain": "آیا ریتم، طول، نحو و شکل بیان با عادت‌های سبکی شاعر سازگار است؟",
          "detail": "ویژگی‌های نویسه‌ای، نحوی، وزنی، طول مصراع، ساخت قافیه و فاصله از مرکز سبک شاعر سنجیده می‌شود."
        },
        {
          "id": "context",
          "title": "بستر تاریخی و فکری",
          "plain": "آیا اشخاص، رویدادها، باورها و واژگان متن با زمان زندگی شاعر سازگارند؟",
          "detail": "ناسازگاری زمانی، اشاره به رخدادهای متأخر، جریان‌های فکری، شبکهٔ حامیان و جغرافیای فرهنگی کنترل می‌شود."
        },
        {
          "id": "manuscript",
          "title": "نسخه‌ها و زنجیرهٔ نقل",
          "plain": "متن از چه نسخه‌ای آمده و در شاهدهای کهن‌تر چگونه ثبت شده است؟",
          "detail": "قدمت شاهد، استقلال نسخه‌ها، اختلاف قرائت و افزوده‌های کاتبان وارد ارزیابی می‌شود؛ این ستون در TSV فعلی وجود ندارد."
        }
      ],
      "cases": [
        {
          "id": "khayyam",
          "name": "خیام",
          "subtitle": "بررسی هستهٔ رباعیات و هم‌پوشانی مجموعه‌ها",
          "question": "کدام رباعیات از نظر زبان، ساختار اندیشه و بستر تاریخی با هستهٔ قابل‌اعتمادتر آثار خیام سازگارترند؟",
          "next": "گام بعدی، افزودن تاریخ و تبار نسخه‌ها و یک مجموعهٔ مرجع چندسطحی است؛ دادهٔ فعلی فقط پالایش و مقایسهٔ درون‌پیکره‌ای را ممکن می‌کند.",
          "currentLimit": "پیکره، نام نسخه و تاریخ شاهد را ثبت نمی‌کند؛ بنابراین از این داده نمی‌توان احتمال اصالت نسخه‌شناختی ساخت.",
          "metrics": [
            {
              "label": "کل رکوردهای خیام",
              "value": 324,
              "detail": "10 عنوان کتاب/بخش"
            },
            {
              "label": "رباعیِ قابل تحلیل",
              "value": 321,
              "detail": "320 رکورد چهارواحدی"
            },
            {
              "label": "نثرِ نیازمند حذف",
              "value": 3,
              "detail": "11,264 واژه غیرشعری"
            },
            {
              "label": "صورت‌های نزدیک میان دو مجموعه",
              "value": 66,
              "detail": "36 جفت با شباهت دست‌کم ۰٫۹۰"
            }
          ],
          "findings": [
            "از 324 رکورد خیام، سه رکورد با عنوان‌های «مقدمه»، «خیام فیلسوف» و «خیام شاعر» نثر پژوهشی‌اند و در مجموع 11,264 واژه دارند.",
            "66 رباعی از بخش‌های موضوعی، همتایی با شباهت واژگانی دست‌کم ۰٫۸۰ در کتاب «رباعیات» دارد؛ این هم‌پوشانی باید در تقسیم آموزش/آزمون گروه‌بندی شود.",
            "320 از 321 رکورد شعری چهار واحد جداشده دارند؛ یک رکورد ساخت متفاوت دارد و نیازمند بازبینی است."
          ],
          "distribution": [
            {
              "name": "رباعیاتِ مجموعهٔ اصلی",
              "value": 178,
              "note": "متن‌های کتاب «رباعیات»"
            },
            {
              "name": "رباعیاتِ دسته‌بندی موضوعی",
              "value": 143,
              "note": "هشت بخش موضوعی با صورت‌های گاه نزدیک"
            },
            {
              "name": "نثر پژوهشی/مقدمه",
              "value": 3,
              "note": "باید پیش از تحلیل شعر حذف شود"
            }
          ],
          "conceptProfile": [
            {
              "name": "باده، بزم و لذت اکنون",
              "documentShare": 52,
              "ratePer10k": 304.4
            },
            {
              "name": "زمان، مرگ و ناپایداری",
              "documentShare": 35.5,
              "ratePer10k": 183.8
            },
            {
              "name": "طبیعت، گل و بهار",
              "documentShare": 18.1,
              "ratePer10k": 121.8
            },
            {
              "name": "عشق، دل و معشوق",
              "documentShare": 23.7,
              "ratePer10k": 106.3
            },
            {
              "name": "تقدیر، بخت و جبر",
              "documentShare": 13.4,
              "ratePer10k": 68.6
            },
            {
              "name": "پرسش، دانش و تردید",
              "documentShare": 11.5,
              "ratePer10k": 50.9
            },
            {
              "name": "دین، تصوف و زهد",
              "documentShare": 3.1,
              "ratePer10k": 21
            },
            {
              "name": "قدرت، دربار و جنگ",
              "documentShare": 1.6,
              "ratePer10k": 7.7
            }
          ],
          "reviewCandidates": [
            {
              "left": "رباعی ۴۱",
              "leftBook": "گردش دوران  [۵۶-۳۵]",
              "right": "رباعی شمارهٔ ۹۷",
              "score": 1,
              "snippet": "یک قطره آب بود و با دریا شد، یک ذره خاک و با زمین یکتا شد، آمد شدن تو اندرین عالم چیست؟ آمد مگسی پدید و ناپیدا…"
            },
            {
              "left": "رباعی ۲۲",
              "leftBook": "درد زندگی  [۲۵-۱۶]",
              "right": "رباعی شمارهٔ ۱۶۳",
              "score": 1,
              "snippet": "ای‌کاش که جای آرمیدن بودی، یا این ره دور را رسیدن بودی؛ کاش از پی صد هزار سال از دل خاک، چون سبزه امید بر دمید…"
            },
            {
              "left": "رباعی ۳۴",
              "leftBook": "از ازل نوشته  [۳۴-۲۶]",
              "right": "رباعی شمارهٔ ۴۸",
              "score": 1,
              "snippet": "نیکی و بدی که در نهاد بشر است، شادی و غمی که در قضا و قدر است، با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل، چرخ از تو هزار ب…"
            },
            {
              "left": "رباعی ۱۲۰",
              "leftBook": "دم را دریابیم   [۱۴۳-۱۰۸]",
              "right": "رباعی شمارهٔ ۱۹",
              "score": 0.989,
              "snippet": "بر چهره گل نسیم نوروز خوش است، در صحن چمن روی دل‌افروز خوش است، از دی که گذشت هرچه گویی خوش نیست؛ خوش باش و ز …"
            },
            {
              "left": "رباعی ۹۲",
              "leftBook": "هرچه باداباد  [۱۰۰-۷۴]",
              "right": "رباعی شمارهٔ ۴۳",
              "score": 0.975,
              "snippet": "* من هیچ ندانم که مرا آن‌که سرشت، از اهل بهشت کرد، یا دوزخ زشت؛ جامی و بتی و بربطی بر لب کشت. این هر سه مرا نق…"
            }
          ],
          "reference": [
            "رباعیات حاضر در شاهدهای کهن‌تر و نسخه‌های مستقل‌تر",
            "آثار علمی و نثرهای دارای انتساب قوی‌تر، با کنترل تفاوت ژانر",
            "مجموعهٔ منفی از رباعیات متأخر یا دارای ناسازگاری روشن"
          ],
          "risks": [
            "شباهت اندیشه بدون شاهد نسخه‌ای، انتساب را ثابت نمی‌کند.",
            "کوتاهی رباعی، عدم‌قطعیت آماری را بالا می‌برد.",
            "صورت‌های نزدیکِ یک شعر نباید به‌عنوان نمونه‌های مستقل شمرده شوند."
          ]
        },
        {
          "id": "hafez",
          "name": "حافظ",
          "subtitle": "تفکیک دیوان، اشعار منتسب و نیاز نسخه‌شناختی",
          "question": "کدام اختلاف قرائت یا شعر منتسب با زبان، ساختار و شبکهٔ نسخه‌ها سازگارتر است؟",
          "next": "در نسخهٔ بعد باید هر قرائت بیت با شناسهٔ نسخه، تاریخ، تبار و دلیل مصحح ثبت شود؛ سپس امتیاز سبکی فقط یکی از شاهدها خواهد بود.",
          "currentLimit": "TSV فعلی ۱۹ شعر را با برچسب «اشعار منتسب» جدا می‌کند، اما اختلاف نسخه‌ها و انتخاب‌های مصححان را سطر به سطر ندارد.",
          "metrics": [
            {
              "label": "کل رکوردهای حافظ",
              "value": 595,
              "detail": "6 گروه کتاب"
            },
            {
              "label": "غزلِ هستهٔ مقایسه",
              "value": 495,
              "detail": "برای ساخت مرکز سبک درون‌پیکره"
            },
            {
              "label": "اشعار از پیش برچسب‌خوردهٔ منتسب",
              "value": 19,
              "detail": "فهرست اولویت بازبینی، نه حکم رد"
            },
            {
              "label": "رباعیات",
              "value": 42,
              "detail": "باید جدا از غزل سبک‌سنجی شوند"
            }
          ],
          "findings": [
            "پیکرهٔ حافظ از 495 غزل، 42 رباعی، 34 قطعه و 19 شعر با برچسب «منتسب» تشکیل شده است.",
            "فاصلهٔ سبکی ۱۹ شعر منتسب با مرکز ۴۹۵ غزل محاسبه شده است؛ این رتبه‌بندی فقط برای اولویت بازبینی انسانی کاربرد دارد.",
            "مقایسهٔ «حافظ به سعی سایه» یا هر تصحیح دیگر بدون دادهٔ اختلاف قرائت و تبار نسخه‌ها ممکن نیست؛ رابط این کمبود را پنهان نمی‌کند."
          ],
          "distribution": [
            {
              "name": "غزلیات",
              "value": 495,
              "note": "برچسب کتاب در پیکره"
            },
            {
              "name": "رباعیات",
              "value": 42,
              "note": "برچسب کتاب در پیکره"
            },
            {
              "name": "قطعات",
              "value": 34,
              "note": "برچسب کتاب در پیکره"
            },
            {
              "name": "اشعار منتسب",
              "value": 19,
              "note": "برچسب کتاب در پیکره"
            },
            {
              "name": "قصاید",
              "value": 3,
              "note": "برچسب کتاب در پیکره"
            },
            {
              "name": "حافظ",
              "value": 2,
              "note": "برچسب کتاب در پیکره"
            }
          ],
          "conceptProfile": [
            {
              "name": "عشق، دل و معشوق",
              "documentShare": 92.1,
              "ratePer10k": 245.2
            },
            {
              "name": "باده، بزم و لذت اکنون",
              "documentShare": 82.6,
              "ratePer10k": 233.3
            },
            {
              "name": "طبیعت، گل و بهار",
              "documentShare": 45.3,
              "ratePer10k": 75.2
            },
            {
              "name": "زمان، مرگ و ناپایداری",
              "documentShare": 50.1,
              "ratePer10k": 62.7
            },
            {
              "name": "دین، تصوف و زهد",
              "documentShare": 36.8,
              "ratePer10k": 43.5
            },
            {
              "name": "پرسش، دانش و تردید",
              "documentShare": 34.7,
              "ratePer10k": 34
            },
            {
              "name": "تقدیر، بخت و جبر",
              "documentShare": 34.5,
              "ratePer10k": 33.3
            },
            {
              "name": "قدرت، دربار و جنگ",
              "documentShare": 26.1,
              "ratePer10k": 27.4
            }
          ],
          "reviewCandidates": [
            {
              "title": "شمارهٔ ۳",
              "book": "اشعار منتسب",
              "words": 32,
              "units": 4,
              "distance": 2.21,
              "reason": "کاربرد «چو»",
              "snippet": "اگر به لطف بخوانی مزید الطاف است اگر به قهر برانی درون ما صاف است چو سرو سرکشی ای یار سنگدل با ما چه چشمهاست که بر روی تو ز ا…"
            },
            {
              "title": "شمارهٔ ۱۹",
              "book": "اشعار منتسب",
              "words": 26,
              "units": 4,
              "distance": 2.19,
              "reason": "طول متن",
              "snippet": "ای از فروغ رویت روشن چراغ دیده خوشتر ز چشم مستت چشم جهان ندیده همچون تو نازنینی سر تا قدم لطافت گیتی نشان نداده ، ایزد نیافری…"
            },
            {
              "title": "شمارهٔ ۴",
              "book": "اشعار منتسب",
              "words": 14,
              "units": 2,
              "distance": 2.03,
              "reason": "طول متن",
              "snippet": "غمش تا در دلم ماوا گرفته‌ست سرم چون زلف او سودا گرفته‌ست…"
            },
            {
              "title": "شمارهٔ ۸",
              "book": "اشعار منتسب",
              "words": 141,
              "units": 18,
              "distance": 1.67,
              "reason": "کاربرد «چو»",
              "snippet": "کارم ز دور چرخ به سامان نمی‌رسد خون شد دلم ز درد، به درمان نمی‌رسد با خاک ره ز روی مذلت برابرم آب رخم همی‌رود و نان نمی‌رسد پ…"
            },
            {
              "title": "شمارهٔ ۱۸",
              "book": "اشعار منتسب",
              "words": 125,
              "units": 16,
              "distance": 1.51,
              "reason": "کاربرد «چو»",
              "snippet": "ای در چمن خوبی رویت چو گل خودرو چین شکن زلفت چون نافه چین خوش بو ماه است رخت یا روز؟ مشک است خطت یا شب؟ سیم است برت یا عاج؟ س…"
            },
            {
              "title": "شمارهٔ ۱۲",
              "book": "اشعار منتسب",
              "words": 129,
              "units": 14,
              "distance": 1.47,
              "reason": "کاربرد «چو»",
              "snippet": "دلا چندم بریزی خون ز دیده شرم دار آخر تو نیز ای دیده خوابی کن مراد دل بر آر آخر منم یا رب که جانان را ز ساعد بوسه می‌چینم دعا…"
            },
            {
              "title": "شمارهٔ ۱",
              "book": "اشعار منتسب",
              "words": 157,
              "units": 18,
              "distance": 1.4,
              "reason": "کاربرد «گر»",
              "snippet": "ما برفتیم، تو دانی و دل غمخور ما بخت بد تا به کجا می برد آبشخور ما از نثار مژه چون زلف تو در زر گیرم قاصدی کز تو سلامی برساند…"
            }
          ],
          "reference": [
            "ثبت هر قرائت در نسخه‌ها و تصحیح‌های منتخب",
            "مقایسهٔ وزن، قافیه، دستور و پیوند قرائت با کل غزل",
            "ثبت دلیل مصحح و جداسازی داوری ذوقی از شاهد نسخه‌شناختی"
          ],
          "risks": [
            "قرائت خوش‌آهنگ‌تر الزاماً کهن‌تر نیست.",
            "نسخه‌های متعدد ممکن است از یک نیای مشترک آمده باشند.",
            "مقایسهٔ رباعی با مرکز سبک غزل، خطای ژانری ایجاد می‌کند."
          ]
        },
        {
          "id": "systemic",
          "name": "تحلیل دوره‌ای",
          "subtitle": "روندهای فکری و سیاسی در سده‌ها",
          "question": "کدام تغییرهای زبانی و مفهومی هم‌زمان با دگرگونی قدرت، نهادها، مهاجرت و شبکه‌های فکری رخ داده‌اند؟",
          "next": "روندهای فعلی باید در مرحلهٔ بعد به خط زمانی رخدادها و شبکهٔ اشخاص وصل شوند و با گروه کنترل و بازهٔ عدم‌قطعیت آزمون شوند.",
          "currentLimit": "سده در این پیکره عمدتاً سدهٔ زندگی شاعر است، نه تاریخ دقیق سرایش هر شعر؛ هم‌زمانی را نباید علت‌ومعلول خواند.",
          "metrics": [
            {
              "label": "سده‌های پوشش‌داده‌شده",
              "value": 13,
              "detail": "از سده 3 تا 15 هجری"
            },
            {
              "label": "بیشترین متن در یک سده",
              "value": 13886,
              "detail": "سده 11"
            },
            {
              "label": "کمترین متن در یک سده",
              "value": 194,
              "detail": "سده 12"
            },
            {
              "label": "نسبت عدم‌توازن",
              "value": 71.6,
              "detail": "لزوم میانگین‌گیری در سطح شاعر"
            }
          ],
          "findings": [
            "نرخ مفاهیم در نمودار، ابتدا برای هر شاعر جدا و سپس در سطح سده میانگین شده است تا شاعران پرحجم کل روند را تصاحب نکنند.",
            "پوشش سده‌ها بسیار نامتوازن است: از 194 تا 13886 متن؛ بنابراین شمار خام واژه‌ها برای نتیجه‌گیری تاریخی مناسب نیست.",
            "بزرگ‌ترین جهش‌های مشاهده‌شده در رابط نمایش داده می‌شوند، اما هیچ جهش به‌تنهایی اثر یک دولت، جنگ یا جریان فکری را ثابت نمی‌کند."
          ],
          "distribution": [
            {
              "name": "سده 3",
              "value": 539,
              "note": "1 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 4",
              "value": 730,
              "note": "2 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 5",
              "value": 2253,
              "note": "9 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 6",
              "value": 10990,
              "note": "10 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 7",
              "value": 9846,
              "note": "5 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 8",
              "value": 6709,
              "note": "7 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 9",
              "value": 541,
              "note": "2 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 10",
              "value": 2730,
              "note": "5 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 11",
              "value": 13886,
              "note": "3 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 12",
              "value": 194,
              "note": "1 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 13",
              "value": 1382,
              "note": "3 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 14",
              "value": 4212,
              "note": "17 شاعر"
            },
            {
              "name": "سده 15",
              "value": 512,
              "note": "2 شاعر"
            }
          ],
          "conceptProfile": [],
          "reviewCandidates": [
            {
              "concept": "عشق، دل و معشوق",
              "from": 6,
              "to": 7,
              "delta": 99,
              "direction": "افزایش"
            },
            {
              "concept": "عشق، دل و معشوق",
              "from": 14,
              "to": 15,
              "delta": 90.3,
              "direction": "افزایش"
            },
            {
              "concept": "قدرت، دربار و جنگ",
              "from": 3,
              "to": 4,
              "delta": 87.1,
              "direction": "افزایش"
            },
            {
              "concept": "عشق، دل و معشوق",
              "from": 13,
              "to": 14,
              "delta": -83.9,
              "direction": "کاهش"
            },
            {
              "concept": "باده، بزم و لذت اکنون",
              "from": 13,
              "to": 14,
              "delta": 83.5,
              "direction": "افزایش"
            },
            {
              "concept": "باده، بزم و لذت اکنون",
              "from": 11,
              "to": 12,
              "delta": -82.9,
              "direction": "کاهش"
            },
            {
              "concept": "قدرت، دربار و جنگ",
              "from": 4,
              "to": 5,
              "delta": -70.6,
              "direction": "کاهش"
            },
            {
              "concept": "باده، بزم و لذت اکنون",
              "from": 5,
              "to": 6,
              "delta": 60.4,
              "direction": "افزایش"
            }
          ],
          "reference": [
            "خط زمانی رویدادها، دولت‌ها، جنگ‌ها و مهاجرت‌ها",
            "شبکهٔ دربارها، خانقاه‌ها، مدرسه‌ها و حامیان",
            "مدل مقایسه‌ای برای جداسازی تغییر عمومی زبان از اثر رویداد خاص"
          ],
          "risks": [
            "هم‌زمانی رابطهٔ علت و معلولی را ثابت نمی‌کند.",
            "تاریخ سرایش بسیاری از شعرها دقیق نیست.",
            "پیکرهٔ باقی‌مانده نمایندهٔ کامل تولید ادبی هر دوره نیست."
          ]
        }
      ],
      "systemTrends": {
        "series": [
          {
            "century": 3,
            "texts": 539,
            "poets": 1,
            "قدرت، دربار و جنگ": 27.5,
            "دین، تصوف و زهد": 8.7,
            "عشق، دل و معشوق": 105,
            "طبیعت، گل و بهار": 68.1,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 53.6,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 64.5
          },
          {
            "century": 4,
            "texts": 730,
            "poets": 2,
            "قدرت، دربار و جنگ": 114.6,
            "دین، تصوف و زهد": 11.4,
            "عشق، دل و معشوق": 93.8,
            "طبیعت، گل و بهار": 60.1,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 49.5,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 29.7
          },
          {
            "century": 5,
            "texts": 2253,
            "poets": 9,
            "قدرت، دربار و جنگ": 44,
            "دین، تصوف و زهد": 29.3,
            "عشق، دل و معشوق": 121.7,
            "طبیعت، گل و بهار": 58.2,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 45.9,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 43.4
          },
          {
            "century": 6,
            "texts": 10990,
            "poets": 10,
            "قدرت، دربار و جنگ": 41.2,
            "دین، تصوف و زهد": 31.9,
            "عشق، دل و معشوق": 125.8,
            "طبیعت، گل و بهار": 39,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 71.8,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 103.8
          },
          {
            "century": 7,
            "texts": 9846,
            "poets": 5,
            "قدرت، دربار و جنگ": 26.8,
            "دین، تصوف و زهد": 27.4,
            "عشق، دل و معشوق": 224.8,
            "طبیعت، گل و بهار": 57.6,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 58.7,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 136.2
          },
          {
            "century": 8,
            "texts": 6709,
            "poets": 7,
            "قدرت، دربار و جنگ": 37.3,
            "دین، تصوف و زهد": 43.6,
            "عشق، دل و معشوق": 189.8,
            "طبیعت، گل و بهار": 54.5,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 60.9,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 161.8
          },
          {
            "century": 9,
            "texts": 541,
            "poets": 2,
            "قدرت، دربار و جنگ": 44.6,
            "دین، تصوف و زهد": 15.2,
            "عشق، دل و معشوق": 184.7,
            "طبیعت، گل و بهار": 63.4,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 75.4,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 104.6
          },
          {
            "century": 10,
            "texts": 2730,
            "poets": 5,
            "قدرت، دربار و جنگ": 24.9,
            "دین، تصوف و زهد": 38.2,
            "عشق، دل و معشوق": 175.5,
            "طبیعت، گل و بهار": 46,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 56.5,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 138.5
          },
          {
            "century": 11,
            "texts": 13886,
            "poets": 3,
            "قدرت، دربار و جنگ": 7.9,
            "دین، تصوف و زهد": 27.3,
            "عشق، دل و معشوق": 234.3,
            "طبیعت، گل و بهار": 70.4,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 60.1,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 190.8
          },
          {
            "century": 12,
            "texts": 194,
            "poets": 1,
            "قدرت، دربار و جنگ": 10.9,
            "دین، تصوف و زهد": 32.3,
            "عشق، دل و معشوق": 180.4,
            "طبیعت، گل و بهار": 97,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 62.5,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 107.9
          },
          {
            "century": 13,
            "texts": 1382,
            "poets": 3,
            "قدرت، دربار و جنگ": 43.6,
            "دین، تصوف و زهد": 32.3,
            "عشق، دل و معشوق": 224.6,
            "طبیعت، گل و بهار": 53.1,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 57.9,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 114.7
          },
          {
            "century": 14,
            "texts": 4212,
            "poets": 17,
            "قدرت، دربار و جنگ": 12.7,
            "دین، تصوف و زهد": 18.4,
            "عشق، دل و معشوق": 140.7,
            "طبیعت، گل و بهار": 75.9,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 63.5,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 198.2
          },
          {
            "century": 15,
            "texts": 512,
            "poets": 2,
            "قدرت، دربار و جنگ": 16.1,
            "دین، تصوف و زهد": 49.2,
            "عشق، دل و معشوق": 231,
            "طبیعت، گل و بهار": 102.6,
            "زمان، مرگ و ناپایداری": 68.4,
            "باده، بزم و لذت اکنون": 198.7
          }
        ],
        "concepts": [
          "قدرت، دربار و جنگ",
          "دین، تصوف و زهد",
          "عشق، دل و معشوق",
          "طبیعت، گل و بهار",
          "زمان، مرگ و ناپایداری",
          "باده، بزم و لذت اکنون"
        ],
        "largestShifts": [
          {
            "concept": "عشق، دل و معشوق",
            "from": 6,
            "to": 7,
            "delta": 99,
            "direction": "افزایش"
          },
          {
            "concept": "عشق، دل و معشوق",
            "from": 14,
            "to": 15,
            "delta": 90.3,
            "direction": "افزایش"
          },
          {
            "concept": "قدرت، دربار و جنگ",
            "from": 3,
            "to": 4,
            "delta": 87.1,
            "direction": "افزایش"
          },
          {
            "concept": "عشق، دل و معشوق",
            "from": 13,
            "to": 14,
            "delta": -83.9,
            "direction": "کاهش"
          },
          {
            "concept": "باده، بزم و لذت اکنون",
            "from": 13,
            "to": 14,
            "delta": 83.5,
            "direction": "افزایش"
          },
          {
            "concept": "باده، بزم و لذت اکنون",
            "from": 11,
            "to": 12,
            "delta": -82.9,
            "direction": "کاهش"
          },
          {
            "concept": "قدرت، دربار و جنگ",
            "from": 4,
            "to": 5,
            "delta": -70.6,
            "direction": "کاهش"
          },
          {
            "concept": "باده، بزم و لذت اکنون",
            "from": 5,
            "to": 6,
            "delta": 60.4,
            "direction": "افزایش"
          }
        ]
      },
      "workflow": [
        [
          "۱",
          "پاک‌سازی منبع",
          "حذف مقدمه، شرح، حاشیه، تکرار و متن‌های ویراستار از پیکرهٔ شعر"
        ],
        [
          "۲",
          "ساخت هستهٔ مرجع",
          "درجه‌بندی آثار مطمئن، محتمل، محل اختلاف و مردود"
        ],
        [
          "۳",
          "استخراج شواهد",
          "محاسبهٔ زبان، سبک، مفهوم، زمان و نسخه‌شناسی به‌صورت جداگانه"
        ],
        [
          "۴",
          "کنترل جانشین‌ها",
          "بررسی ژانر، طول متن، کاتب، دوره و منبع سوم"
        ],
        [
          "۵",
          "برآورد احتمال",
          "کالیبراسیون روی نمونه‌های شناخته‌شده و نمایش بازهٔ اطمینان"
        ],
        [
          "۶",
          "داوری انسانی",
          "مرور پژوهشگر ادبیات و نسخه‌شناس پیش از انتشار نتیجه"
        ]
      ],
      "outputs": [
        [
          "سازگار",
          "شواهد چندلایه عمدتاً با انتساب همراه‌اند؛ هنوز حکم قطعی نیست."
        ],
        [
          "نیازمند بازبینی",
          "شواهد متناقض یا ناکافی‌اند و نسخه یا زمینه باید دوباره بررسی شود."
        ],
        [
          "انتساب ضعیف",
          "چند ناسازگاری مستقل وجود دارد، اما رد نهایی نیازمند شاهد تاریخی است."
        ],
        [
          "غیرقابل برآورد",
          "دادهٔ مرجع یا طول متن برای نتیجهٔ قابل‌اعتماد کافی نیست."
        ]
      ],
      "team": [
        [
          "ادبیات و سبک‌شناسی",
          "تعریف آثار مرجع، تفسیر شواهد و کنترل تفاوت ژانر"
        ],
        [
          "نسخه‌شناسی و تصحیح متن",
          "تبار نسخه‌ها، اختلاف قرائت و تاریخ شاهدها"
        ],
        [
          "تاریخ اندیشه و علوم",
          "سنجش سازگاری مفاهیم، اصطلاحات و جهان فکری"
        ],
        [
          "تاریخ اجتماعی و سیاسی",
          "ساخت خط زمان، شبکهٔ اشخاص و سنجش ادعاهای زمینه‌ای"
        ],
        [
          "زبان‌شناسی رایانشی",
          "مدل‌های سبک، معنا، عدم‌قطعیت و ارزیابی بدون نشت"
        ],
        [
          "طراحی اطلاعات",
          "تبدیل نتیجهٔ پیچیده به توضیح روشن، قابل‌ردیابی و غیراغراق‌آمیز"
        ]
      ]
    }
  }
}