{
  "schemaVersion": 1,
  "publicationVersion": "7.0.0",
  "modifiedDate": "2026-08-01",
  "title": "مقایسه تکامل غزل، قصیده، رباعی و مثنوی",
  "subtitle": "مطالعه ساختاری، معنایی و تاریخی بر پیکره اطلس دیجیتال شعر فارسی",
  "corpus": {
    "labeledTexts": 36107,
    "shareOfCorpus": 66.2,
    "allTexts": 54524,
    "poets": 67,
    "centuryFrom": 3,
    "centuryTo": 15
  },
  "formats": [
    {
      "id": "ghazal",
      "name": "غزل",
      "texts": 25886,
      "poets": 37,
      "centuries": 10,
      "medianWords": 125,
      "medianCouplets": 8,
      "recall": 76.3,
      "role": "رابطه را فشرده می‌کند",
      "description": "عشق و جدایی، باده، اول‌شخص و گفت‌وگوی صمیمی در غزل برجسته‌تر است.",
      "color": "#9f2f38"
    },
    {
      "id": "qasida",
      "name": "قصیده",
      "texts": 2757,
      "poets": 30,
      "centuries": 11,
      "medianWords": 376,
      "medianCouplets": 28.8,
      "recall": 79.5,
      "role": "جهان را گسترش می‌دهد",
      "description": "طبیعت، حکمت، قدرت و دربار، خطاب مستقیم و نگاه به جهان بیرونی در قصیده پررنگ‌تر است.",
      "color": "#315ba8"
    },
    {
      "id": "rubai",
      "name": "رباعی",
      "texts": 6759,
      "poets": 39,
      "centuries": 13,
      "medianWords": 28,
      "medianCouplets": 2,
      "recall": 90.5,
      "role": "معنا را کوتاه و ناگهانی جمع می‌کند",
      "description": "فشردگی شدید، الگوی قافیه پایدار و ضربه معنایی پایان، رباعی را از سه قالب دیگر جدا می‌کند.",
      "color": "#b9862d"
    },
    {
      "id": "masnavi",
      "name": "مثنوی",
      "texts": 705,
      "poets": 12,
      "centuries": 6,
      "medianWords": 192,
      "medianCouplets": 16.4,
      "recall": 30.3,
      "role": "زمان و روایت می‌سازد",
      "description": "کنش، روایت، سوم‌شخص و قافیه مستقل هر بیت، امضای اصلی مثنوی در این تحلیل است.",
      "color": "#0f766e"
    }
  ],
  "structuralEffects": [
    {
      "feature": "طول متن",
      "effect": 0.804
    },
    {
      "feature": "الگوی جفت‌شدن قافیه",
      "effect": 0.786
    },
    {
      "feature": "تنوع واژگانی گیرو",
      "effect": 0.772
    },
    {
      "feature": "تعداد بیت",
      "effect": 0.698
    },
    {
      "feature": "یک‌قافیه‌بودن",
      "effect": 0.541
    }
  ],
  "semantic": {
    "pseudoF": 20.77,
    "rSquared": 0.375,
    "p": 0.001
  },
  "classifier": {
    "model": "TF–IDF نویسه‌ای و ماشین بردار پشتیبان خطی",
    "evaluation": "GroupKFold با حذف کامل شاعر آزمون",
    "balancedTexts": 1384,
    "accuracy": 69.1,
    "macroF1": 66.9
  },
  "masnaviSensitivity": {
    "precision": 96,
    "recall": 58.2,
    "likelyUnlabeled": 5856
  },
  "summary": "قصیده جهان را گسترش می‌دهد، غزل رابطه را فشرده می‌کند، رباعی معنا را در نقطه‌ای کوتاه جمع می‌کند و مثنوی زمان و روایت می‌سازد.",
  "limitations": [
    "برچسب قالب از عنوان کتاب یا بخش منبع آمده و برای همه متن‌های پیکره موجود نیست.",
    "روندهای تاریخی، بازنمایی همین پیکره‌اند و جای تاریخ کامل ادبیات فارسی را نمی‌گیرند.",
    "سده به دوره زندگی شاعر اشاره دارد، نه تاریخ دقیق سرایش هر متن.",
    "نتیجه اصلی مثنوی فقط بر ۷۰۵ متن با برچسب صریح است؛ قاعده ساختاری صرفاً به‌عنوان تحلیل حساسیت گزارش می‌شود."
  ]
}