غم، فراق و هجران
واژههای شاخص این محور: غم، دلم، یار، شادی، درد، عمر.
مضمون محاسباتی «غم، فراق و هجران» در کل پیکره سهم ۶٫۴٪ دارد، در سده ۱۲ به بیشترین سهم خود یعنی ۱۰٫۲٪ میرسد و روند یکنواخت و معنادار ثبت نشده است. پس از اصلاح چندآزمونی، شواهد کافی برای یک روند خطی معنادار وجود ندارد (q = ۰.۴۷۱).
این مضمون در یک نگاه
تغییر سهم «غم، فراق و هجران»
طول هر نوار سهم این محور از ترکیب موضوعی سده را نشان میدهد. اعداد از تحلیل برابرِ شاعران به دست آمدهاند، نه شمار خام متنها.
| سده هجری | سهم موضوع |
|---|---|
| سده ۳ | ۴٫۴٪ |
| سده ۴ | ۱٫۹٪ |
| سده ۵ | ۶٫۸٪ |
| سده ۶ | ۶٫۳٪ |
| سده ۷ | ۷٫۳٪ |
| سده ۸ | ۵٫۹٪ |
| سده ۹ | ۸٫۴٪ |
| سده ۱۰ | ۱۰٫۲٪ |
| سده ۱۱ | ۵٫۴٪ |
| سده ۱۲ | ۱۰٫۲٪ |
| سده ۱۳ | ۴٫۷٪ |
| سده ۱۴ | ۵٫۶٪ |
| سده ۱۵ | ۷٫۵٪ |
موضوعهای همحرکت یا خلافجهت
همبستگی زیر فقط شباهت مسیر تاریخی را میسنجد؛ رابطه علّی یا هممعنایی را اثبات نمیکند.
چگونه این نمودار را بخوانیم؟
افزایش سهم یعنی واژههای این خوشه در میان موضوعهای مدل وزن بیشتری گرفتهاند؛ نه اینکه همه شعرهای آن سده درباره همین مضمون بودهاند. اوج سدهای نیز یک نشانه پیکرهای است، نه مرز قطعی سبک تاریخی.
برچسب، تفسیر انسانی است
مدل گروه واژهها را استخراج میکند و پژوهشگر به آن برچسب میدهد. واژههای چندمعنا، تفاوت ژانر و انتساب سدهای میتوانند بر نتیجه اثر بگذارند.
استناد پیشنهادی
کریمی، حسین. (۲۰۲۶). «تحول مضمون غم، فراق و هجران در شعر فارسی». از شعر تا داده: اطلس تعاملی تحلیل دادههای شعر فارسی. https://frompoetrytodata.vercel.app/themes/grief-separation/