آتش، شعله و شرر
میدان معنایی غالب در تحلیل همسایگان واژگانی: عشق، بدن و معشوق.
خانواده تصویری «آتش، شعله و شرر» در ۲۰٫۲٪ از شعرهای پیکره دیده شده، نرخ کلی آن ۱۹٫۵ رخداد در هر هزار واژه است و اوج پایدارش در سده ۱۱ قرار دارد. دوره غالب آن «۹–۱۱» گزارش شده است.
پروفایل کمی «آتش، شعله و شرر»
نمونههای عملیاتی خانواده
واژههای نامگذار این خانواده عبارتاند از «آتش»، «شعله»، «شرر». اینها نمونهٔ عضویت واژگانیاند، نه تضمین استعاریبودن هر رخداد. artifact خلاصهٔ فعلی بیتهای شاهد را نگهداری نمیکند؛ بنابراین صفحه نمونهٔ شعری را جعل یا بازسازی نمیکند.
فراوانی در سدههای سوم تا پانزدهم
نرخها بهصورت رخداد در هر هزار واژه گزارش شدهاند تا تفاوت حجم متنها کمتر بر مقایسه اثر بگذارد.
| سده هجری | نرخ در هر هزار واژه |
|---|---|
| سده ۳ | ۱۲٫۳۱۵ |
| سده ۴ | ۷٫۱۸۷ |
| سده ۵ | ۱۳٫۸۵ |
| سده ۶ | ۱۲٫۸۷۱ |
| سده ۷ | ۱۵٫۳۶۴ |
| سده ۸ | ۱۱٫۰۲۳ |
| سده ۹ | ۱۵٫۰۹۲ |
| سده ۱۰ | ۲۱٫۰۶۸ |
| سده ۱۱ | ۲۵٫۲۰۹ |
| سده ۱۲ | ۱۳٫۵۴ |
| سده ۱۳ | ۱۷٫۱۵۲ |
| سده ۱۴ | ۱۹٫۸۵۲ |
| سده ۱۵ | ۱۷٫۶۵۲ |
معنا ثابت نمیماند
بزرگترین گسست همسایگان معنایی در گذار سده ۱۳ به ۱۴ ثبت شده است (JSD = ۰.۲۹۳). این گذار بر پایه ۳ شاعر پیش و ۱۶ شاعر پس از مرز محاسبه شده است.
رانش معنایی به معنی تغییر قطعی تعریف واژه نیست؛ بلکه نشان میدهد چه واژهها و میدانهایی در پیرامون این تصویر بیشتر یا کمتر ظاهر شدهاند.
تصویرهای همراه
«تولد» و «مرگ» یعنی چه؟
تولد به نخستین حضور واژه اشاره نمیکند؛ منظور دورهای است که خانواده تصویری میان چند شاعر و بهطور پایدار دیده میشود. مرگ نیز نابودی کامل نیست و معمولاً افت، خاموشی یا تغییر میدان معنایی است.
همه رخدادها استعاری نیستند
شمارش خانواده واژگانی میان کاربرد حقیقی، نمادین و استعاری تمایز کامل ایجاد نمیکند. نتیجه برای تولید فرضیه و انتخاب نمونه خوانش نزدیک مناسب است.
استناد پیشنهادی
کریمی، حسین. (۲۰۲۶). «تحول استعاره آتش، شعله و شرر در شعر فارسی». از شعر تا داده: اطلس تعاملی تحلیل دادههای شعر فارسی. https://frompoetrytodata.vercel.app/metaphors/fire-flame-spark/