از شعر تا دادهاطلس تعاملی شعر فارسیورود به اطلس تعاملی
پژوهش پنجم

اثر انگشت سبکی شاعران و کشف شعرهای نامتعارف

سبک‌سنجی محاسباتی شاعران، شناسایی امضای نویسه‌ای و واژگانی و اولویت‌بندی متن‌های دورافتاده برای بازبینی انسانی.

پاسخ در یک نگاه

مدل نویسه‌ای در آزمون متوازن از خط مبنا بهتر عمل می‌کند؛ مقدارهای دقیق و تعریف نمونه از دادهٔ پژوهش در صفحهٔ شواهد نمایش داده می‌شوند.

مرز ادعا: نامتعارف آماری حکم انتساب نادرست نیست و می‌تواند از ژانر، طول، ویرایش، آلودگی داده یا مرحلهٔ متفاوت زندگی شاعر ناشی شود.

شاهد محاسباتی و واحد تحلیل

چه چیزی محاسبه شد؟

شاعر واجد شرایط۴۹
نمونه طبقه‌بندی۵٬۸۸۰
دقت مدل۶۶٫۷٪
آزمون جایگشتیp < ۰.۰۰۵
  1. مدل نویسه‌ای در آزمون متوازن ۴۹ شاعر به دقت ۶۶٫۷٪ رسید، در برابر خط مبنای ۲٪.
  2. آزمون جایگشتی نشان می‌دهد این عملکرد از شانس متمایز است (p = ۰.۰۰۴۹۷۵۱۲۴۳۷۸۱۰۹۴۵۳).
  3. خوشه‌بندی صرفاً بر اساس سده معنادار نبود (p = ۰.۲۸۷۱۲۸۷۱۲۸۷۱۲۸۷۱)؛ بنابراین امضای فردی شاعر از مرزبندی زمانی قوی‌تر دیده می‌شود.
  4. در فهرست بازبینی، ۲۴ نمونه با علت‌هایی مانند کوتاهی، بلندی، نشانه‌گذاری یا فاصله واژگانی گزارش شده‌اند.
جدول داده

خلاصه عددی قابل جست‌وجو

جدول زیر همان اعداد اصلی نمودارها را به‌صورت متنی و قابل خواندن برای موتورهای جست‌وجو، ابزارهای کمکی و پژوهشگران ارائه می‌کند.

شاعراثرکتابتعداد واژهعلتنمره مقاوم
خیامخیام فیلسوفترانه‌های خیام (صادق هدایت)۵٬۵۶۴بلندی نامعمول۶۸.۴۴۱
باباافضل کاشانیقصیده شماره ۲قصاید۵۱۴بلندی نامعمول۳۳.۴۶۲
ابوسعید ابوالخیرتکه ۱ - ابیات پراکنده از رباعیاتابیات پراکنده۲۶۶بلندی نامعمول۲۵.۵۴
باباطاهرقصیدهباباطاهر۲۴۷بلندی نامعمول۲۱.۹۷۹
شیخ محمود شبستریبخش ۳ - سال در ماهیت فکرتگلشن راز۲۴کوتاهی نامعمول۲۱.۵۲۴
منوچهریشماره ۱۰قصاید و قطعات۶۹کوتاهی نامعمول۲۰.۷۰۲
سناییرباعی شماره ۳۵۱رباعیات۳۰واژگان/ساختار دور از مرکز شاعر۲۰.۵۴۱
قاآنیقصیده شماره ۲۶۷ - د‌ر مدح خاقان خلد آشیان فتحعلی شاه مغفور و شجاع السلطنه فرمایدقصاید۵۶۸واژگان/ساختار دور از مرکز شاعر۱۹.۲۷۸
ملک‌الشعرای بهارشماره ۶۱رباعیات۲۶کوتاهی نامعمول۱۷.۸۱۶
امیرخسرو دهلویگزیده غزل ۵۵۸غزلیات۶۶واژگان/ساختار دور از مرکز شاعر۱۵.۰۷۸
فرخی سیستانیقصیده شماره ۲۸ - در مدح یمین‌الدوله سلطان محمود غزنویقصاید۴۸۵واژگان/ساختار دور از مرکز شاعر۱۴.۹۰۸
فروغی بسطامیرباعی شماره ۷رباعیات۳۱کوتاهی نامعمول۱۴.۱۴۶
صائب تبریزیتک‌بیت شماره ۱۲۳۰تکبیتهای برگزیده۲۰کوتاهی نامعمول۱۴.۱۱۵
فیض کاشانیغزل شماره ۷۶۸غزلیات۱۷۵واژگان/ساختار دور از مرکز شاعر۱۳.۶۷۳
بیدل دهلویغزل شماره ۲۶۴۲غزلیات۳۳کوتاهی نامعمول۱۳.۱۵۸
نظامیبخش ۹۹ - در چگونگی دیدار کالبد در خوابخسرو و شیرین۴۶کوتاهی نامعمول؛ نشانه‌گذاری پرسشی۱۲.۷۷۶
جامیبخش ۲۰ - از دفتر سوم سلسله الذهب در حمد ایزدسلسلهالذهب۲۶کوتاهی نامعمول۱۲.۳۷۵
فروغ فرخزادبر او ببخشاییدتولدی دیگر۱۶۲واژگان/ساختار دور از مرکز شاعر۱۱.۴۶۲
مولویرباعی شماره ۱۳۸۳رباعیات۲۷کوتاهی نامعمول۱۱.۳۷۲
سلمان ساوجیقطعه شماره ۴۸قطعات۲۷کوتاهی نامعمول۱۰.۹۱۹
عطارشماره ۱۶باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر۲۸واژگان/ساختار دور از مرکز شاعر۱۰.۶۷
حافظرباعی شماره ۱رباعیات۳۱واژگان/ساختار دور از مرکز شاعر۱۰.۳۳۴
عراقیغزل شماره ۲۷۹غزلیات۱۳۹نشانه‌گذاری پرسشی۱۰.۲۸۹
احمد شاملوفقرباغ آینه۶۰واژگان/ساختار دور از مرکز شاعر۹.۹۸۵
روش و عدم‌قطعیت

این نتیجه چگونه ساخته شد؟

اثر انگشت از الگوهای نویسه‌ای و واژگانی ساخته و طبقه‌بندی روی نمونه متوازن انجام شده است. دورافتادگی هر شعر نسبت به مرکز همان شاعر با معیار مقاوم محاسبه می‌شود.

مرز تفسیر

چه چیزی را نباید نتیجه گرفت؟

فاصله آماری حکم انتساب نیست. متن‌های بسیار کوتاه یا بلند، تفاوت ژانر، نسخه و آلودگی داده باید پیش از نتیجه‌گیری ادبی بررسی شوند.

تفسیر ادبی

این شاهد چه خوانشی را پیشنهاد می‌کند؟

مدل نویسه‌ای در آزمون متوازن از خط مبنا بهتر عمل می‌کند؛ مقدارهای دقیق و تعریف نمونه از دادهٔ پژوهش در صفحهٔ شواهد نمایش داده می‌شوند.

نامتعارف آماری حکم انتساب نادرست نیست و می‌تواند از ژانر، طول، ویرایش، آلودگی داده یا مرحلهٔ متفاوت زندگی شاعر ناشی شود.

ممیزی و استفادهٔ دوباره

داده، روش و موجودیت‌های مرتبط

پرسش‌های مرتبط

خوانش درست نتیجه

آیا نمودارها رتبه ادبی شاعران را نشان می‌دهند؟

خیر. اندازه خانه‌ها، تعداد متن‌ها یا مرکزیت شبکه فقط ویژگی پیکره و روش محاسباتی را نشان می‌دهد و نباید به ارزش یا اهمیت ادبی تعبیر شود.

آیا پیوند متنی، تأثیر مستقیم را ثابت می‌کند؟

خیر. یال‌ها قرابت محاسباتی جهت‌دارند؛ یعنی شباهت عبارتی، واژگانی یا موضوعی میان شاعر متأخر و شاعر پیشین دیده شده است. اثبات تأثیر تاریخی به شواهد نسخه‌شناختی و تاریخ ادبی نیاز دارد.

آیا شعر نامتعارف حتماً انتساب نادرست دارد؟

خیر. کوتاهی یا بلندی متن، تفاوت ژانر، نشانه‌گذاری، آلودگی داده و مرحله متفاوت زندگی شاعر می‌تواند متن را از مرکز سبک او دور کند. خروجی مدل فقط فهرست اولویت بازبینی است.

چگونه می‌توان به نتایج استناد کرد؟

در هر صفحه پژوهشی یک بلوک استناد آماده، تاریخ به‌روزرسانی و پیوند پایدار وجود دارد. فایل CITATION.cff نیز برای GitHub و ابزارهای مدیریت استناد در پروژه قرار گرفته است.

استناد پیشنهادی

چگونه به این صفحه استناد کنیم؟

کریمی، حسین. (۲۰۲۶). «اثر انگشت سبکی شاعران و کشف شعرهای نامتعارف». از شعر تا داده: اطلس تعاملی تحلیل داده‌های شعر فارسی. https://frompoetrytodata.vercel.app/research/stylometry/